สุนทรียภาพในบทโขนเรื่องรามเกียรติ์


ผู้วิจัย : อังคณา ศิริวัฒน์
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : วิชาภาษาไทย
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์เรณู วิชาศิลป์
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : รองศาสตราจารย์สนิท สัตโยภาส

บทคัดย่อ


การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์สุนทรียภาพในบทโขนเรื่องรามเกียรติ์และเปรียบเทียบวรรณศิลป์แบบโบราณกับแบบปัจจุบัน โดยศึกษาวิเคราะห์จากเอกสาร (Documentary research) ประเภทวิจัยคุณภาพ (Qualitative research) โดยมุ่งศึกษาวิเคราะห์สุนทรียภาพในบทโขนของสานักการสังคีต กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม จานวน 45 ตอน และเปรียบเทียบถึงความแตกต่างระหว่างบทโขนพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 6 จานวน 6 ตอน กับบทโขนปัจจุบันโดยวิเคราะห์แบบพรรณนาวิเคราะห์ (Descriptive Analysis)
ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า สุนทรียภาพในคาของบทโขนเกิดจากการสัมผัสพยัญชนะซึ่งมีทั้ง 7 แบบและ สัมผัสสระมีทั้ง 6 แบบ การสัมผัสที่พบมากที่สุด ได้แก่ การสัมผัสพยัญชนะแบบคู่ และสัมผัสสระแบบเคียง สุนทรียภาพในคารองลงมา ได้แก่ การสัมผัสพยัญชนะแบบ เทียบคู่ การสรรคาที่พบมากที่สุด ได้แก่ การใช้คาหลากและการเล่นคาที่พบมากได้แก่ การซ้าคา ส่วนสุนทรียภาพในความ ที่เกิดจากการใช้ภาพพจน์ที่พบมากที่สุด ได้แก่ อุปมา รองลงมาได้แก่ นามนัย โวหารที่พบมากที่สุด ได้แก่ บรรยายโวหาร รองลงมา ได้แก่ พรรณนาโวหาร ส่วนรสวรรณคดีทางสันสกฤตมีครบทั้ง 9 รส รสวรรณคดีที่พบมากที่สุด ได้แก่ รุทธรส รองลงมา ได้แก่ อัพภูตรส
ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบวรรณศิลป์ระหว่างบทโขนแบบโบราณกับแบบปัจจุบัน แบ่งเป็น 2 ด้าน พบว่า ด้านเนื้อเรื่อง บทโขนโบราณดาเนินเรื่องตาม คัมภีร์รามายณะของพระวาลมีกิพรหมฤษี ฉบับภาษาอังกฤษ ส่วนบทโขนปัจจุบันดาเนินเรื่องตามบทพระราชนิพนธ์ เรื่องรามเกียรติ์ในรัชกาลที่ 1 รัชกาลที่ 2 และรัชกาลที่ 6 ซึ่งทรงพระราชนิพนธ์มาจาก รามายณะ ฉบับสันสกฤต จึงมีความแตกต่างกันในชื่อของตัวละคร บทบาทและเนื้อเรื่องบางช่วงบางตอน บทโขนปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนถ้อยคา สานวน ลักษณะคาประพันธ์ ย่อเนื้อเรื่องให้กระชับขึ้น นอกจากนี้ ยังมีการเพิ่มบทรา บทตลกและสอดแทรกความรู้ ส่วนด้านสุนทรียภาพ บทโขนโบราณมีการใช้สัมผัสพยัญชนะ 6 แบบ สัมผัสสระ 5 แบบ มีการเล่นเสียงวรรณยุกต์ การสรรคาด้วยการใช้คาหลาก เล่นคาด้วยการใช้คาซ้า การซ้าคา การใช้คาสลับที่ คาพ้อง โวหารภาพพจน์มี 4 แบบ และรสวรรณคดีมี 7 รส ส่วนบทโขนปัจจุบันมีการใช้สัมผัสพยัญชนะ 7 แบบ สัมผัสสระ 5 แบบ มีการเล่นเสียงวรรณยุกต์ การสรรคาด้วยการใช้คาหลาก การเล่นคาด้วยการใช้คาซ้า การซ้าคา การใช้คาสลับที่ คาพ้อง โวหารภาพพจน์มี 6 แบบ รสวรรณคดีมี 7 รส นอกจากนี้แล้วบทโขนปัจจุบันได้มีการใช้วาทศิลป์ ที่เหมาะกับยุคสมัยและสถานการณ์ ดังนั้นจึงทาให้บทโขนมีสุนทรียภาพทางภาษาที่มีคุณค่ายิ่ง


ดาวน์โหลดเอกสาร