บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

การรื้อฟื้นตำนานพระธาตุหม้อคว่ำในฐานะสื่อพื้นบ้าน


ผู้วิจัย : นายสุทธิมั่น ปิยะโกศล
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : ภาษาไทย
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์สนิท สัตโยภาส
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : รองศาสตราจารย์โกชัย สาริกบุตร

บทคัดย่อ


การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อรื้อฟื้นตำนานพระธาตุหม้อคว่า ในด้านประวัติบทบาท คุณค่าและความสาคัญสู่การสร้างหนังสือตา นานพระธาตุหม้อคว่า ในฐานะสื่อพื้นบ้านอันเกิดจากการมีจิตสานึกร่วมของคนในชุมชนบ้านหนองบ่อ โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่ใช้เครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูลหลากหลาย ซึ่งประกอบด้วยการจัดเวทีเสวนากลุ่มย่อยเวทีชาวบ้าน (ระดับหมู่บ้าน) และการสัมภาษณ์เชิงลึก เพื่อรื้อฟื้ น ตรวจสอบและคืนตา นานขององค์พระธาตุให้กับชุมชนกระบวนการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ผู้วิจัยสร้างความรู้ความเข้าใจด้วยการศึกษาแนวคิด เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ลงพื้นที่สร้างความสัมพันธ์ประสานงานและขอความร่วมมือจากคนในชุมชน ชี้แจงและวางแผนแนวทางดาเนินการจัดกิจกรรมในชุมชน ระยะที่ 2 ดา เนินกิจกรรมตามวัตถุประสงค์ เป็นการทา งานแบบบูรณาการจัดกิจกรรมให้สอดคล้องกับประเพณีต่าง ๆ ได้แก่ การจัดเวทีรื้อฟื้ นตา นานพระธาตุหม้อคว่า และการจัดเวทีคืนความรู้สู่ชุมชน ระยะที่ 3 สรุปและประเมินผลการดา เนินกิจกรรม
ผลจากการวิจัยพบว่า เมื่อวิถีชีวิตของคนในชุมชนเริ่มเปลี่ยนไป ตานานขององค์พระธาตุหม้อคว่า และประเพณีไหว้พระธาตุหม้อคว่า ก็เปลี่ยนไป ทา ให้ระบบคุณค่าของวัฒนธรรมพื้นบ้านหายไปด้วย แต่หลังจากที่ได้ทา การรื้อฟื้นตา นานพระธาตุหม้อคว่า และเขียนตา นานพระธาตุหม้อคว่า ฉบับลายลักษณ์อักษรจากคาบอกเล่าของปราชญ์ชาวบ้าน พร้อมทั้งสร้างป้ายประชาสัมพันธ์ตา นานพระธาตุหม้อคว่า และประวัติวัดหนองบ่อ และจัดพิมพ์เป็นหนังสือส่งเสริมความรู้ เรื่อง เล่าขานตา นานพระธาตุหม้อคว่า ที่ประชาชนในท้องถิ่นชุมชนบ้านหนองบ่อมีความพึงพอใจในระดับดีมาก ( X = 4.54) แสดงให้เห็นว่า คนในชุมชนตระหนักถึงความสาคัญ คุณค่าบทบาทและหน้าที่ของพระธาตุหม้อคว่า ที่เป็น “เบ้าหลอมชีวิต” เกี่ยวกับการพัฒนาขั้นพื้นฐานทั้งทางร่างกาย จิตใจ สังคมและทางจิตวิญญาณของคนในชุมชน เสริมสร้างศักดิ์ศรีความภาคภูมิใจ และเกิดความรู้สึกมั่นคงในชีวิตต่อไป


ดาวน์โหลดเอกสาร