บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

กระบวนการเรียนรู้ของปราชญ์ล้านนา : กรณีศึกษานายสิงฆะ วรรณสัย (พ.ศ. 2463-2523)


ผู้วิจัย : นางสาวอุบลพรรณ วรรณสัย
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : ศาสตราจารย์ ดร. อุดม รุ่งเรืองศรี
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ประภัสสร กระแสชัย

บทคัดย่อ


การวิจัย เรื่องการเรียนรู้ของปราชญ์ล้านนา มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงกระบวนการเรียนรู้ซึ่งสามารถสร้างความเป็นปราชญ์ล้านนา โดยใช้กรณีของสิงฆะ วรรณสัย เพื่อนาเอาวิธีการกระบวนการเรียนรู้ของนายสิงฆะ วรรณสัย นาไปพัฒนาและสานประโยชน์ให้สังคมรุ่นต่อไปและศึกษาแนวคิดและวิธีคิดของนายสิงฆะ วรรณสัย เพื่อที่จะได้เป็นแนวทางกับคนรุ่นหลังต่อไป
วิธีการศึกษาวิจัย ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ลักษณะประวัติศาสตร์บอกเล่า เพราะตัวอย่างที่ใช้ศึกษาเป็นปราชญ์ล้านนาที่เสียชีวิตแล้ว นอกจากการสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการแล้ว ยังศึกษาค้นคว้าจากข้อมูลเอกสารที่เป็นทั้งข้อมูลปฐมภูมิและข้อมูลทุติยภูมิ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้
การเรียนรู้ของนายสิงฆะ วรรณสัย เป็นการเรียนรู้ที่อยู่ในช่วงของระบบการเรียนรู้ของชาวล้านนาร่วมสมัย จาแนกออกได้ 5 ลักษณะ คือ การเรียนรู้ในครอบครัว การเรียนรู้ในโรงเรียน การเรียนรู้ในวัด การเรียนรู้ในสังคม และการเรียนรู้เฉพาะตน นายสิงฆะ วรรณสัย นั้นเติบโตขึ้นมาจากครอบครัว ที่มีวิถีชีวิต ผ่านการอบรมฝึกฝนตามแบบล้านนา ผ่านการเรียนรู้ในโรงเรียนแผนการศึกษาปี พ.ศ. 2464 จบชั้นสูงสุด คือชั้นประถม 3 ต่อจากนั้นบวชเป็นสามเณรได้เข้าศึกษาในวัดเป็น การเรียนรู้ทั้งทางธรรม และทางโลก โดยผ่านการเรียนรู้ในวัดตามระบบของล้านนาอย่างครบถ้วน การเรียนรู้ในสังคม เป็นการเรียนรู้ที่อยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีระเบียบแบบแผน นายสิงฆะ วรรณสัยได้ผ่านการเรียนรู้ ได้ซึมซับเอาวิถีชีวิตในสังคมล้านนาอย่างสมบูรณ์โดยผ่านทางประเพณี พิธีกรรม ความเชื่อ ข้อควรกระทา และไม่ควรกระทาต่าง ๆ แล้วนาสิ่งเหล่านี้เข้ามาปฏิบัติในชีวิต การเรียนรู้เฉพาะตนของนายสิงฆะ วรรณสัย เริ่มจากความสนใจส่วนบุคคล แล้วค่อย ๆ เพิ่มพูนความรู้ไปเรื่อย ๆ ประกอบกับเป็นคนมุ่งมั่น จริงจัง มีความคิดริเริ่ม สิ่งเหล่านี้ส่งผลให้นายสิงฆะ วรรณสัย ไปศึกษาต่อยังต่างถิ่นเพื่อเสริมความรู้ของตนเอง และมีโอกาสร่วมงานกับนักวิชาการทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศนั้นทาให้มีการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ มีความคิด มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลยิ่งขึ้นและนาความรู้ได้ไปบูรณาการกับความรู้เดิมเพื่อพัฒนาตนเองยิ่งขึ้น
วิธีการเรียนรู้ของนายสิงฆะ วรรณสัย มีพื้นฐานการเรียนรู้ในแบบของชาวล้านนาเป็นลักษณะการท่องจาเป็นส่วนใหญ่ ท่านจะพยายามคิดค้นวิธีการที่ยากให้เป็นเรื่องง่ายเพื่อให้จาได้ง่ายขึ้น ท่านชอบบันทึก เวลาอ่านเรื่องอะไร หรือไปพบปะพูดคุยกับใครก็ตามมักจะกลับมาบันทึกสิ่งที่น่าสนใจต่อที่บ้าน มีความคิดริเริ่ม มีความใฝ่รู้ มีความขยัน ฝึกท่องจาโดยใช้วิธีเขียนติดข้างฝา เมื่อจาแล้วลบออกเขียนเรื่องใหม่แทน เป็นต้น
คุณลักษณะของนายสิงฆะ วรรณสัย คือ ความเป็นครู ความเป็นกวี ความเป็นนักวิจัย การพัฒนาตนเองอยู่เสมอ การเตรียมพร้อมในการทางาน มีการเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา และความเป็นผู้สืบสานประเพณี เมื่อศึกษาจากผลงานของนายสิงฆะ วรรณสัย แล้วทาให้เห็นได้ว่าท่านได้เชื่อมวิถีการเรียนรู้แบบสากลลงไปในข้อมูลของล้านนา ทาให้เห็นว่าข้อมูลเหล่านั้นชัดเจนและเชื่อถือได้
จากวิถีการเรียนรู้ และจากวิถีการพัฒนาตนเองโดยกระบวนการเรียนรู้ระบบต่าง ๆ ซึ่งแสดงออกที่ผลงานนั้น สามารถชี้ได้ว่านายสิงฆะ วรรณสัย เป็นปราชญ์ล้านนาได้อย่างสมบูรณ์


ดาวน์โหลดเอกสาร