บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

ความคิดเห็นของคณะกรรมการและสมาชิกต่อการดำเนินงานของ


ผู้วิจัย : พระมานพ เผ่ากันทะ
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สิริวันทน์ ชัยญาณะ
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : อาจารย์ ดร.สินธุ์ สโรบล

บทคัดย่อ


การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการจัดตั้งของ “ศูนย์รวมน้าใจธนาคารหมู่บ้าน” ศึกษาเงื่อนไข กลไก การดาเนินงานของเครือข่าย “ศูนย์รวมน้าใจธนาคารหมู่บ้าน” ตลอดจนศึกษาปัญหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาในการการดาเนินงานของเครือข่าย “ศูนย์รวมน้าใจธนาคารหมู่บ้าน” อาเภอดอกคาใต้ จังหวัดพะเยา
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยทั้งเชิงปริมาณและใช้การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อให้ข้อมูลชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งผู้วิจัยได้ทาการศึกษาเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการวิจัย แล้วนามาประกอบกับข้อมูลภาคสนาม ด้วยการสัมภาษณ์ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม บันทึกเทปและบันทึกภาพ อีกทั้งใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ พื้นที่ศึกษา ได้แก่ “ศูนย์รวมน้าใจธนาคารหมู่บ้าน” ทั้ง 4 ตาบล 37 หมู่บ้าน อาเภอดอกคาใต้ จังหวัดพะเยา โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างร้อยละ 50 ของธนาคารหมู่บ้านทั้งหมด 37 หมู่บ้าน ได้กลุ่มตัวอย่างธนาคารหมู่บ้าน 19 หมู่บ้าน
ผลการศึกษาพบว่า สาเหตุที่มีส่วนให้ธนาคารหมู่บ้านเกิดขึ้นและดารงอยู่ของธนาคาร หมู่บ้าน ปัจจัยสาคัญดังกล่าว ได้แก่ 1) การมีปัญหาร่วมกัน คือ ปัญหาหนี้สินอันมีสาเหตุเนื่องจากจานวนผลผลิตและราคาผลผลิตต่า ธนาคารหมู่บ้านจึงเป็นวิธีที่ช่วยขจัดปัญหาให้เบาบางลงได้ 2) ความต้องการในการแก้ปัญหาร่วมกันเมื่อประชาชนตระหนักในปัญหาของตนแล้ว จึงเกิด การรวมกลุ่มผู้มีความสนใจร่วมกันเพื่อแก้ปัญหา โดยตั้งธนาคารเป็นกลุ่มของตนเอง 3) ความไว้วางใจซึ่งกันและกัน สมาชิกมีความไว้วางใจซึ่งกันและกัน มีความซื่อสัตย์ต่อกัน เป็นรากฐานที่เข้มแข็งของธนาคารหมู่บ้าน 4) ผลประโยชน์ที่ได้รับร่วมกันของสมาชิก ธนาคารหมู่บ้านได้เอาภูมิปัญญาท้องถิ่น ระบบความเชื่อความคิด คุณค่าเป็นเครื่องมือชี้นาการดาเนินงาน โดยมี “ศูนย์รวมน้าใจธนาคารหมู่บ้าน” คอยเป็นพี่เลี้ยงให้ข้อมูลข่าวสารและช่วยแก้ไขปัญหา ตลอดจนวางนโยบาย ในการปฏิบัติงาน ธนาคารหมู่บ้านให้บริการแก่ผู้ฝากเงิน กู้ยืมเงินแก่สมาชิกผู้ถือหุ้น ผู้ที่สมัคร เป็นสมาชิกต้องปฏิบัติตามข้องตกลง ข้อบังคับของกลุ่มที่ได้ตกลงกันไว้ มี
การปันผล คือ เงินสารองกลุ่ม ร้อยละ 20 ปันผลเฉลี่ยคืนแก่สมาชิก ร้อยละ 30 แบ่งเป็น ผู้กู้ ร้อยละ 15 ผู้ฝาก ร้อยละ 15 สวัสดิการพยาบาลแก่สมาชิก ร้อยละ 20 พัฒนากลุ่ม ร้อยละ 10 และน้าใจ กรรมการ ร้อยละ 20 ธนาคารหมู่บ้านได้สร้างธุรกิจชุมชน ที่ชาวบ้านเกิดการเรียนรู้ มีการจัดการบริหารกันเอง ชาวบ้านเป็นเจ้าของธุรกิจเอง การดาเนินงานเครือข่าย “ศูนย์รวมน้าใจธนาคารหมู่บ้าน” เป็นองค์กรธุรกิจชุมชน ที่เกิดจากการรวมตัวของสมาชิกในชุมชนเพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ในการยกฐานะทางเศรษฐกิจของตนเองให้สูงขึ้น ซึ่งมีลักษณะสาคัญอยู่ 5 ประการ คือ 1) เป็นองค์กรธุรกิจ 2) เกิดจากการรวมทุนและรวมกาลังของกลุ่มคนจานวนหนึ่ง 3) เป็นการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกัน 4) เป็นเวทีในการแลกเปลี่ยน เรียนรู้พฤติกรรมปัญหาในหมู่บ้านร่วมกัน 5) มีวัตถุประสงค์ในการดาเนินธุรกิจที่แน่นอน ปัญหาและอุปสรรคในการดาเนินงาน คือ สมาชิกถือหุ้นน้อย จึงมีเงินไม่เพียงต่อความต้องการกู้ของสมาชิก สมาชิกบางส่วนยังไม่เข้าใจ ในระบบธนาคารหมู่บ้าน ได้รับความสะดวกในการกู้ จึงกู้เงินไปใช้ฟุ่มเฟือย จึงเกิดภาวะหนี้ อยู่ตลอดเวลา คณะกรรมการขาดทักษะในการบริหารจัดการ สมาชิกยังติดกับคณะกรรมการ ชุดเดิม ถ้ามีการเลือกตั้งมักจะได้กรรมการชุดเดิม
ธนาคารหมู่บ้านเป็นองค์กรธุรกิจ ที่ดาเนินการทางธุรกิจที่มุ่งเน้นพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชน โดยการเสริมสร้างให้สมาชิกในชุมชนสามารถปรับฐานความคิด วิธีคิด ในการร่วมกันจัดการทั้งทางผลิต การแปรรูป การตลาด ได้มุ่งเน้นให้เกิดความเป็นเจ้าของร่วมกัน อันนาไปสู่การสร้างระบบเศรษฐกิจที่พัฒนาคนให้มีความสามัคคีมีคุณธรรมและความสามารถซึ่งจะเป็นพื้นฐานของการพัฒนาต่อไป


ดาวน์โหลดเอกสาร