บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

การแปรรูปสมุนไพรเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง : กรณีศึกษาชุมชน ตำบลหนองป่าครั่ง อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่


ผู้วิจัย : นางสาวศิวดี พุทธิพันธ์
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชูสิทธิ์ ชูชาติ
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. หนูม้วน ร่มแก้ว

บทคัดย่อ


การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนหนองป่าครั่งเกี่ยวกับเรื่องสมุนไพร วิธีการแปรรูปสมุนไพรในชุมชน โดยกระบวนการจัดตั้งกลุ่มสมุนไพรในชุมชน เพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ทั้งหมด มี 40 คน จากบุคคลที่เกี่ยวข้องและมีประสบการณ์เกี่ยวกับการแปรรูปสมุนไพร จานวน 40 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการ การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมวิเคราะห์ข้อมูลโดยอยู่ในภาคสนามและวิเคราะห์ข้อมูลขั้นตอนสุดท้ายจากนั้นจึงนาเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนาบรรยาย
ผลจากการศึกษาวิจัยพบว่า ภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนหนองป่าครั่งเกี่ยวกับเรื่องสมุนไพร ยังคงมีการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยมีบ้านของนางสุจิตรา วิโสภา เป็นศูนย์การถ่ายทอด องค์ความรู้ในชุมชน นอกจากนั้นแล้วในชุมชนยังรักษารูปแบบการใช้ประโยชน์จากสมุนไพร ในรูปแบบอาหารประจาวันและยารักษาโรค ด้านวิธีการแปรรูปสมุนไพรในชุมชน การแปรรูปสมุนไพรในชุมชนเกิดจากการรวมกลุ่มของผู้สูงอายุชุมชนหนองป่าครั่ง เป็นกลุ่มสมุนไพรเล็ก ๆ การทางานด้านแปรรูปสมุนไพรมีการจัดการภายในกลุ่มสมุนไพรโดยแบ่งหน้าที่กันทา สินค้าที่ ทาการผลิตมีลูกประคบเป็นหลัก นอกจากนั้นก็มีตุ๊กตาสมุนไพร น้ามันหม่อง ยาอบ เป็นต้น ด้านการจาหน่ายสามารถจาหน่ายได้ทั้งที่ทาการกลุ่มสมุนไพรและตลาดแหล่งอื่น
ด้านการสร้างชุมชนเข้มแข็ง เริ่มต้นด้วยการค้นหาปัญหา และสาเหตุของปัญหา ปัญหาที่พบก็คือ ด้านแรงงานและการจ้างงาน ปัญหาด้านกระบวนการผลิต ปัญหาด้านวัตถุดิบ จานวน การผลิต และปัญหาด้านการตลาด ได้แก่ขาดการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ ขาดการส่งเสริม ด้านการตลาด
หลังจากนั้นจึงศึกษาถึงการมีส่วนร่วมวางแผนดาเนินกิจกรรมแก้ไขปัญหา ทั้งในด้าน การถ่ายทอดเทคโนโลยีในการผลิต การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ การกาหนดราคา การผลักดันกลุ่มสมุนไพรให้เป็นวิสาหกิจชุมชน การสนับสนุนกลุ่มให้มีองค์กรรองรับ และการมีส่วนร่วมการได้รับ
ผลประโยชน์ และการมีส่วนร่วมประเมินผลงานกิจกรรมโดยร่วมกันวิเคราะห์ด้านจุดแข็งและจุดอ่อนของกลุ่มอีกด้วย
ผลของการตั้งกลุ่มสมุนไพรหนองป่าครั่งนี้ ได้สร้างความเข้มเข็งให้กับชุมชน ได้แก่ สร้างรายได้เสริมให้แก่ประชากรในชุมชน สร้างความสามัคคีในชุมชน เป็นแหล่งเรียนรู้ในชุมชน สร้างความภาคภูมิใจให้แก่คนในชุมชนในฐานะภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพร การให้ความสาคัญแก่ทรัพยากรพื้นบ้าน


ดาวน์โหลดเอกสาร