บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

วิถีคนเมืองเกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรมงานศพในเชียงใหม่


ผู้วิจัย : พระมหาบุญช่วย อินเทพ
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์ถมรัตน์ นันทิทรรภ
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : ศาสตราจารย์เกียรติคุณมณี พยอมยงค์

บทคัดย่อ


การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิถีคนเมืองเกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรมงานศพเพื่อทราบพัฒนาการของประเพณีและพิธีกรรมงานศพ สัญลักษณ์ทางวัตถุในพิธีกรรมงานศพและแนวทางการจัดประเพณีและพิธีกรรมงานที่เหมาะสมเพื่อประโยชน์แก่ผู้ศึกษาต่อไป
วิธีการดาเนินการวิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรมงานศพและใช้วิธีการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการ การสนทนากลุ่มตลอดจนการสังเกตแบบมีส่วนร่วมในงานศพ จากนั้นนาเสนอผลการวิจัย ในเชิงพรรณา
ผลของการศึกษาวิถีคนเมืองเกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรมงานศพพบว่าใน 25 ปีแรก (พ.ศ. 2496 –2525) ยังคงรักษารูปแบบและขั้นตอนเดิมไว้ตลอดถึงสัญลักษณ์ทางวัตถุในพิธีกรรมงานศพ ความสัมพันธ์ของชุมชนต่องานศพมีความเกื้อกูลกันเป็นอย่างมากทั้งในด้านแรงงาน ด้านอาหาร ด้านพิธีกรรมทางศาสนาตั้งแต่วันที่ตายจนถึงวันฌาปนกิจ ส่วน 25 ปีหลัง (พ.ศ. 2526 - 2546) มีการเปลี่ยนแปลงในด้านพิธีการและขั้นตอนในการบาเพ็ญกุศุลศพ ตลอดถึงสัญลักษณ์ ทางวัตถุในพิธีกรรมงานศพบางอย่างหายไป เช่น บันได 3 ขั้น หม้อน้าหมัง เป็นต้น ทั้งนี้เพราะเศรษฐกิจ สภาพสังคมปัจจุบันเปลี่ยนไปและมีเทคโนโลยีต่าง ๆ เกิดขึ้น การสื่อสารรวดเร็วขึ้น ความสัมพันธ์ของชุมชนต่องานศพเปลี่ยนแปลงไปในเชิงธุรกิจทุนนิยม เกิดร้านจาหน่ายโลงศพ ปราสาท ร้านจัดดอกไม้ อาหาร ของใช้ในพิธีกรรมงานศพ ความผูกพันที่ชาวบ้านเคยมาช่วยกัน ในงานศพ เหลือเพียงแค่มาร่วมพิธีในงานศพเท่านั้น ส่วนแนวทางในการจัดประเพณีและพิธีกรรมงานศพควรจัดแบบพุทธโดยให้คงการจัดประเพณีและพิธีกรรมงานศพตลอดจนสัญลักษณ์ทางวัตถุที่สืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบันไว้ แต่เน้นให้มีความประหยัดและเรียบง่าย และควรศึกษาให้เข้าใจถึงแก่นสารของประเพณีงานศพทั้งด้านความเชื่อตลอดจนการปฏิบัติให้ถูกต้องไปในแนวทางเดียวกัน


ดาวน์โหลดเอกสาร