บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

การผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมของชาวจีนกับคนเมืองใน จังหวัดเชียงใหม่ : กรณีศึกษาชาวจีนตำบลช้างม่อย อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่


ผู้วิจัย : นางสาวประภาศิริ ศรีภมร
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : อาจารย์ ดร.แกมมณี เจริญวงศ์
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ชูสิทธิ์ ชูชาติ

บทคัดย่อ


การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ เพื่อศึกษาลักษณะการดาเนินชีวิตและบทบาทของชาวจีนในตาบลช้างม่อย อาเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อศึกษาปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมของท้องถิ่น โครงสร้างทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของเชียงใหม่ที่มีส่วนต่อการผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมของชาวจีน และเพื่อศึกษาผลจากการผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมที่มีส่วนต่อ การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมของชาวจีนและการเปลี่ยนแปลงของเมืองเชียงใหม่
การวิจัยเป็นลักษณะของการวิจัยเชิงคุณภาพ คือ เป็นการทาความเข้าใจปรากฏการณ์ สภาพของปัญหา หรือสภาพแวดล้อมที่ส่งผลต่อปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้อง ใช้วิธีการค้นคว้าจาก ข้อมูลเอกสาร การสัมภาษณ์ การศึกษาประวัติชุมชนชาวจีนในเขตตาบลช้างม่อย การสังเกตอย่างมีส่วนร่วมและการบันทึกประจาวัน นาข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์อย่างละเอียดโดยใช้ใน เชิงพรรณนา และการวิเคราะห์จะเป็นไปตามสภาพความเป็นจริง ผลการวิจัยพบว่า
ชุมชนดั้งเดิมของชาวจีนในจังหวัดเชียงใหม่ตั้งอยู่บริเวณวัดเกตการามต่อมาได้ขยายตัวข้ามมาอยู่อีกฝั่งหนึ่งของริมฝั่งแม่น้าปิงโดยมาตั้งชุมชนรอบๆ ตลาดวโรรส ถนนท่าแพ ซึ่งเดิมเป็นแหล่งอาศัยของชาวมอญ ไทยใหญ่และชาวตองสู ต่อมาชาวจีนได้ขยายชุมชนไปยังเขตถนน ช้างม่อยใหม่ตั้งแต่วัดชมพูข้ามคลองแม่ข่า เลียบตลาดวโรรสด้านเหนือแม่น้าปิง ชาวจีนส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพขายปลีกโดยใช้ส่วนหน้าของบ้านเป็นร้านค้าด้านหลังเป็นที่พักอาศัย ซึ่งเป็นครอบครัวขนาดใหญ่และบ้านมักอยู่รวมกันในกลุ่มเครือญาติ ด้วยการปลูกบ้านติด ๆ กันโดยไม่มีรั้วกั้น ปัจจุบันความเป็นอยู่ได้เปลี่ยนแปลงไปคือเมื่อมีครอบครัวแล้วจะแยกย้ายกันไปตั้งถิ่นฐานใหม่แต่ชาวจีนยังคงมีบทบาทสาคัญด้านการค้าและเศรษฐกิจเช่นเดิม
การผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมของชาวจีนกับคนเมืองในเขตช้างม่อย ได้รับอิทธิพลจากปัจจัยสาคัญหลายปัจจัย ประกอบด้วย ปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรม ปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจ และปัจจัยทางด้านการเมืองและการปกครอง ซึ่งปัจจัยทั้งหมดก่อให้เกิดการผสมกลมกลืนด้าน เชื้อชาติด้วยการแต่งงาน คือ ชาวจีนในปัจจุบันไม่เคร่งครัดเกี่ยวกับเลือกคู่ที่ต้องเป็นชาวจีนเหมือนในอดีต การอยู่ร่วมกับคนเมืองมายาวนาน ทาให้ชาวจีนยอมรับรวมทั้งการให้ความสาคัญกับประเพณีและวัฒนธรรมไทยเพิ่มมากขึ้นรวมทั้งยังมีผลต่อความเคร่งครัดด้านประเพณี เทศกาลของชาวจีนอีกด้วย ด้านภาษาปรากฏว่าชาวจีนนิยมเปลี่ยนชื่อสกุลเป็นภาษาไทยกันเป็นจานวนมาก รวมทั้งยังนิยมส่งบุตรหลานเข้าเรียนโรงเรียนที่มีชื่อเสียงที่ใช้หลักสูตรภาษาไทย แม้ว่าในอดีต ชาวจีนจะพยายามจัดตั้งโรงเรียนสอนภาษาและให้การศึกษาแก่บุตรหลานด้วยภาษาจีนแล้วก็ตาม ด้านศาสนา เนื่องจากชาวจีน นับถือศาสนาพุทธเช่นเดียวกับคนเมืองแต่เป็นนิกายมหายาน การมาอยู่รวมกันจึงยอมรับและซึมซับศรัทธาในนิกายหีนยานได้ง่าย มีผลทาให้ชาวจีนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธนิกายหีนยานหรือเถรวาทและลดการก่อสร้างโพธิสัตว์ตามความเชื่อของมหายาน และด้านเศรษฐกิจชาวจีนมีอิทธิพลด้านเศรษฐกิจมาโดยตลอด จนกระทั่งสร้างผลให้เกิดการกระทบกับคนเมืองในช่วงหนึ่งเพราะเจ้าภาษีนายอากรไม่สามารถจัดเก็บภาษีจากชาวบ้านได้ แม้ว่าปัจจุบันเจ้าภาษีนายอากรจะหมดไป แต่ชาวจีนก็ยังคงมีบทบาททางด้านเศรษฐกิจไว้เช่นเดิม ดังสังเกตได้จากหลายตระกูลในเชียงใหม่มีฐานะร่ารวยและมีชื่อเสียงในประเทศไทย


ดาวน์โหลดเอกสาร