บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

ความเชื่อและพิธีกรรมในชาดกเรื่อง คันธฆาฏกะ


ผู้วิจัย : นายเกรียงไกร บุญทะนา
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์สมพงษ์ บุญเลิศ
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ จินตนา มัธยมบุรุษ

บทคัดย่อ


วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ ๒ ประการ คือ เพื่อศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมในชาดกเรื่องคันธฆาฏกะ และเพื่อศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมในชาดกเรื่องคันธฆาฏกะที่ยังคงปฏิบัติในวิถีชีวิตของคนล้านนาปัจจุบัน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร ประกอบด้วยเอกสารชั้นต้นได้แก่ ธรรมคันธฆาฏกะพระยาคางคาก ฉบับวัดแม่แก๊ดหลวง อาเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ อักษรธรรมล้านนา เอกสารชั้นรองและข้อมูลขั้นทุติยภูมิ ได้แก่ เอกสาร ตารา บทความ วิทยานิพนธ์ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยการนาข้อมูลที่ได้มาปริวรรต ตรวจสอบชาระ วิเคราะห์เนื้อหา และนาเสนอในรูปแบบการพรรณนาเชิงวิเคราะห์
ผลการศึกษาพบว่า ความเชื่อและพิธีกรรมในชาดกเรื่องคันธฆาฏกะนี้ได้แฝงคติความเชื่อของคนล้านนาเอาไว้ ๘ อย่าง และพิธีกรรม ๔ อย่าง ความเชื่อและพิธีกรรมที่ยังคงปฏิบัติในวิถีชีวิตของคนล้านนาปัจจุบันพบว่ามีความเชื่อเพียง ๔ อย่าง และ พิธีกรรมเหลืออยู่เพียง ๒ อย่าง
ในชาดกเรื่องคันธฆาฏกะได้พบความเชื่อทางพุทธศาสนาและความเชื่อดั้งเดิมของคนท้องถิ่น รวมถึงประเพณีพื้นบ้าน จากความเชื่อหลักนี้ได้ส่งผลไปถึงระบบความเชื่อ วัฒนธรรมประเพณีย่อยอื่น อันได้แก่ ประเพณีศพ การสู่ขวัญ และความเชื่อเรื่องแถน
ชาดกเรื่องคันธฆาฏกะได้สะท้อนให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลประเภทตานาน กับความเชื่อ พิธีกรรม ศาสนา และยังแฝงข้อมูลทางคติชนของกลุ่มชาติพันธ์ต่างๆ ที่มีแก่นของความเชื่อชุดเดียวกัน ที่แทรกอยู่ในโลกของนิทาน คือความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องไสยศาสตร์ เวทมนต์ อิทธิปาฏิหาริย์ต่างๆ ชาดกนอกจากจะเป็นนิทานที่ต้องการตอบสนองความบันเทิงแล้ว ยังสะท้อนให้เห็นถึงระบบโลกทัศน์และแนวคิดพื้นฐานร่วมกันของคนในสมัยนั้นอีกด้วย


ดาวน์โหลดเอกสาร