บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

รูปแบบการบริหารจัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคง


ผู้วิจัย : นายสนิท หาจัตุรัส
หลักสูตร : ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขา : ผู้นำทางการศึกษาและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
อาจารย์ที่ปรึกษา : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สิริวันท
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : รองศาสตราจารย์ ดร.วีระศักดิ์ ชมภูคำ

บทคัดย่อ


การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพ ปัญหา และกาหนดรูปแบบการบริหาร จัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคง กลุ่มตัวอย่างคือ เลขาธิการสานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ผู้อานวยการสถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย กรมประชาสัมพันธ์ เขต 3 ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และแม่ฮ่องสอน รวม 3 คนหัวหน้าฝ่ายจัดผังรายการและฝ่ายข่าวสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยประจาจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และแม่ฮ่องสอนรวม 3 คน บรรณาธิการหนังสือพิมพ์เชียงใหม่ เชียงราย และแม่ฮ่องสอน รวม 3 คน ผู้อานวยการสานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และแม่ฮ่องสอน รวม 3 คน ผู้อานวยการศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอฝาง แม่วาง เวียงป่าเป้า แม่สรวย แม่สะเรียง และแม่ลาน้อย รวม 6 คน ประธานคณะกรรมการสถานศึกษาของศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอฝาง แม่วาง เวียงป่าเป้า แม่สรวย แม่สะเรียง และแม่ลาน้อย รวม 6 คน ครูนิเทศบนพื้นที่สูงในเขตภาคเหนือตอนบน รวม 12 คน ครูผู้สอนบนพื้นที่สูงในเขตภาคเหนือตอนบน รวม 30 คน นักศึกษาบนพื้นที่สูง ในเขตภาคเหนือตอนบน รวม 30 คน และผู้นาชุมชนบนพื้นที่สูงในเขตภาคเหนือตอนบน รวม 12 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน (Multi-Stage Random Sampling) เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสาร สัมภาษณ์เชิงลึก สอบถามประกอบการสังเกต ประชุมกลุ่มเฉพาะ การทา SWOT Analysis และการทาวิทยาพิจารณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยปรากฏดังนี้
1. การบริหารจัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคงโดยหน่วยงานให้การศึกษานอกระบบแก่ประชาชน คือ การจัดรายการวิทยุ การจัดรายการโทรทัศน์ และการจัดให้มีคอลัมน์ในหนังสือพิมพ์เกี่ยวกับชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ส่วนสานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย การบริหารจัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคงของสานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ส่วนใหญ่จัดเป็นศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" กลุ่มผู้ไม่รู้หนังสือเรียนเนื้อหาเกี่ยวกับชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์โดยใช้หนังสือแบบเรียนภาษาไทย หน่วยที่ 1 ประเทศของเรา และ หน่วยที่ 2 ในหลวงของเรา และกลุ่มการศึกษาขั้นพื้นฐานเรียนเนื้อหาเกี่ยวกับชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ในหมวดวิชาประสบการณ์ชีวิต สาระที่ 2 หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดาเนินชีวิตในสังคม และสาระที่ 4 ประวัติศาสตร์ ใช้วิธีสอน คือ การฝึกฟัง พูด อ่าน และเขียน ร้องเพลงชาติไทย เพลงสรรเสริญพระบารมี และเพลงสดุดีมหาราชา เคารพธงชาติ สวดมนต์ ไหว้พระแผ่เมตตา และเข้าร่วมกิจกรรมกับชุมชนในวันสาคัญของชาติ รัฐให้ค่าใช้จ่ายรายหัว ค่าใช้จ่ายตามนโยบายเรียนฟรี 15 ปี มีครูประจาศูนย์ละ 1-2 คน ศูนย์การเรียนเป็นอาคารไม้
2. ปัญหาในการบริหารจัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคง คือ หน่วยงานที่จัดการศึกษานอกระบบไม่ร่วมมือกันในลักษณะของ “เครือข่าย” ส่วนศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" ขาดสื่อการเรียนการสอน บุคลากรขาดขวัญและกาลังใจ และขาดความรู้ในการจัดการศึกษานอกระบบ
3. รูปแบบการบริหารจัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคง ต้องคานึงถึงองค์ประกอบ ได้แก่ ความเป็นท้องถิ่น(Local) สื่อและนวัตกรรมที่มีอยู่และมีความเหมาะสม (Innovations: I) หลักสูตรที่ใช้ในการจัดการศึกษาต้องเป็นหลักสูตรแบบเบ็ดเสร็จ (Functional: F) ความมุ่งหมายในการจัดต้องจัดให้ครอบคลุมทุกเผ่าทั้งเด็กและผู้ใหญ่ในชุมชนบนพื้นที่สูง (Educate: E) ต้องให้ความสาคัญและใช้แหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นและชุมชนให้เกิดประโยชน์สูงสุด (Library: L) ต้องใช้ภาคีเครือข่ายที่มีอยู่บนชุมชนพื้นที่สูงให้มีส่วนร่วมดาเนินการ (Organize: O) ต้องให้ความสาคัญกับภาคีเครือข่ายในการปฏิบัติงานเพื่อให้เกิดการปฏิบัติแบบการมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน (Network: N) และรัฐต้องให้ความสาคัญด้านการจัดการศึกษานอกระบบบนพื้นที่สูงเพื่อความมั่นคง ตามบทบาทและภารกิจที่กระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน(Government: G) คือ LIFELONG Model


ดาวน์โหลดเอกสาร