บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

นิทาน ตำนาน ภูมินามและประวัติศาสตร์ : บทบาทหน้าที่ คุณค่าและอัตลักษณ์ของชุมชนท่าผาปุ้ม อาเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน


ผู้วิจัย : รัชนี กาวิ
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : ภาษาไทย
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์สนิท สัตโยภาส
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : รองศาสตราจารย์รังสรรค์ จันต๊ะ

บทคัดย่อ


การวิจัยเรื่อง นิทาน ตำนาน ภูมินามและประวัติศาสตร์ : บทบาทหน้าที่ คุณค่า และอัตลักษณ์ของชุมชนท่าผาปุ้ม ตาบลท่าผาปุ้ม อาเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาและเข้าใจถึงประวัติศาสตร์ของชุมชนท่าผาปุ้มผ่านนิทาน ตำนาน ภูมินามและประวัติศาสตร์ 2) เพื่อศึกษาถึงอัตลักษณ์ของชุมชนท่าผาปุ้มผ่าน นิทาน ตำนาน ภูมินามและประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึงคุณค่าและบทบาทหน้าที่ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ ชาวไทใหญ่ ไท-ยวน กะเหรี่ยง และลัวะ ที่อาศัยอยู่ในชุมชนท่าผาปุ้ม หมู่ที่ 4 และหมู่ที่ 8 ตำบลท่าผาปุ้ม อาเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยเลือกเฉพาะประชากรที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป จำนวน 33 คน เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกแล้วนาข้อมูลมาวิเคราะห์และสังเคราะห์แบบพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัย พบว่า ประวัติศาสตร์ของชุมชนท่าผาปุ้มชี้ให้เห็นถึงรากฐานที่มาของกลุ่มคน ว่ามีที่มาจากการอพยพย้ายถิ่นฐานเพื่อหาที่ทากินใหม่ หนีความอยากจน และต้องการความมั่นคงทางด้านการศึกษาให้กับบุตรหลาน ประวัติศาสตร์ของชุมชนยังชี้ให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของชุมชนว่า ชนทุกเผ่าพันธุ์จาเป็นต้องปรับตัวให้ดาเนินชีวิตไปตามกฎ กติกา และข้อตกลงร่วมกันในชุมชน อัตลักษณ์ร่วมกันอีกอย่างที่เห็นได้ชัดก็คือ ความเชื่อของกลุ่มคนในชุมชนที่แสดงออกผ่านพิธีกรรม ให้เห็นว่าเชื่อในอำนาจเหนือธรรมชาติ เช่น ผีบรรพบุรุษ ผีสางนางไม้ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจาบ้าน ประจาหมู่บ้าน เพื่อเป็นแกนยึดโยงคนในชุมชนให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันนอกจากนั้น

อัตลักษณ์ร่วมที่ได้จากการศึกษาผ่านนิทาน ตำนาน ภูมินามและประวัติศาสตร์ ยังสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทหน้าที่ 4 ประการคือ 1) บทบาทอธิบายกาเนิดของกลุ่มชนและพิธีกรรม อธิบายถึงที่มาเหตุผลของสิ่งต่างๆ 2) บทบาทในการให้การศึกษาอบรมระเบียบพฤติกรรมแบบแผนและรักษามาตรฐานทางสังคมและท้องถิ่น การสร้างข้อห้ามให้คนในชุมชนต้องประพฤติปฏิบัติตาม 3) บทบาทในการเป็นทางออกให้กับความคับข้องใจของบุคคลอันเกิดจากกฎเกณฑ์ทางสังคม 4) การให้ความบันเทิงแก่คนในสังคม และคุณค่า 5 ประการคือ 1) คุณค่าด้านความบันเทิง 2) คุณค่าด้านปัญญา 3) คุณค่าด้านกระชับความสัมพันธ์ภายในครอบครัว 4) คุณค่าด้านคุณธรรมจริยธรรม และ 5) คุณค่าด้านการศึกษาเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรม


ดาวน์โหลดเอกสาร