บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

การประเมินผลการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) โดยภาคประชาชน พื้นที่อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่


ผู้วิจัย : นางสาววิภารัตน์ ลังกา
หลักสูตร : สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : สาธารณสุขศาสตร์
อาจารย์ที่ปรึกษา : อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

บทคัดย่อ


การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงผลการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจาหมู่บ้าน (อสม.)โดยรวม และความคิดเห็นของภาคประชาชนพื้นที่อาเภอพร้าว ต่อผลการปฏิบัติงานของ อสม.ในพื้นที่อาเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ กลุ่มเป้าหมาย ประกอบด้วย ประชาชนชายและหญิงอาเภอพร้าว อายุตั้งแต่ 18 – 65 ปี จานวน 400 คน โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าสถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุระหว่าง 50 – 57 ปี มีสถานภาพสมรสและยังอยู่ด้วยกัน จบการศึกษาระดับปฐมศึกษา มีรายได้ระหว่าง 5,001-10,000 บาทต่อเดือน อาชีพเกษตรกรรม ไม่มีตาแหน่งที่เป็นทางการใดๆ ในชุมชน ประสบการณ์การได้รับบริการจาก อสม. ไม่พบว่ามีผู้ที่ได้รับการดูแลเป็นพิเศษ และ อสม.มีความสาคัญในการเป็นผู้ติดตามดูแลสุขภาพ (นอกจากคนในครัวเรือน ญาติ) และเป็นผู้ให้คาปรึกษาเมื่อมีปัญหาสุขภาพในชุมชน ซึ่งการประเมินผลการปฏิบัติงานของ อสม.ในแต่ละด้าน ประกอบด้วยด้านป้องกันควบคุมโรค การส่งเสริมสุขภาพ และการฟื้นฟูสภาพ มีผลการปฏิบัติงานที่ประชาชนพบมากที่สุด ได้แก่ การให้คาแนะนาและการทาลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายในชุมชน (ตลาด โรงเรียน วัด) การแนะนาการดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน การเยี่ยมและแนะนาการดูแลสุขภาพแก่ญาติผู้ดูแลผู้ที่ป่วยเรื้อรังด้วยโรคไม่ติดเชื้อ (ความดันสูง เบาหวาน ฯลฯ) ร้อยละ 37.25 30.50 และ 28.00 ตามลาดับ ระดับการปฏิบัติงานของ อสม.ส่วนใหญ่มีการปฏิบัติงานด้านป้องกันควบคุมโรค ส่งเสริมสุขภาพ และฟื้นฟูสภาพ อยู่ในระดับดี ร้อยละ 60.75 58.25 และ 51.50 ตามลาดับ ภาพรวมทั้งสามด้าน ส่วนใหญ่ อสม.มีการปฏิบัติงานอยู่ในระดับดี ร้อยละ 56.75 ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อ อสม. คือ อสม.ควรทางานตามสภาพแวดล้อมชุมชนมากกว่าทาตามคาสั่งร้อยละ 24.25 และ อสม.เป็นผู้ที่มีความสาคัญในการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในชุมชน ร้อยละ 45.00 ความพึงพอใจที่มีต่อบทบาทการทางานของ อสม.ในภาพรวมพบว่ามีความพึงพอใจมากที่สุด ได้แก่ ด้านมนุษยสัมพันธ์ที่มีต่อเพื่อนร่วมงาน เจ้าหน้าที่และคนในชุมชน ร้อยละ 29.75 กลุ่มตัวอย่างมีความพึงพอใจในบทบาทการทางานของ อสม.ส่วนใหญ่อยู่ในระดับดี ร้อยละ 46.75
ข้อเสนอแนะในการทาวิจัย ควรศึกษาการปฏิบัติงานของ อสม.ด้านการรักษาพยาบาลเบื้องต้น ให้มีกลุ่มตัวอย่างหลากหลายมิติ แยกเป็นชุดแบบสอบถามให้ชัดเจน เช่น ผู้นาชุมชน ผู้นาท้องถิ่น อสม.เป็นต้น รวมทั้งการศึกษาความคิดเห็นที่มีต่อ อสม.อาจมีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงการปฏิบัติของอสม.ในปัจจุบัน รูปแบบการนิเทศ ประเมินผลการปฏิบัติงานที่เหมาะสมกับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขในพื้นที่ การพัฒนาศักยภาพของ อสม. กระบวนการทางาน และกลวิธีในการสนับสนุน อสม.ในปัจจุบัน


ดาวน์โหลดเอกสาร