บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

การดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย ของประชาชน ในตำบลกองก๋อย อำเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน


ผู้วิจัย : นางฟ้ามุ่ย พรหมมาเย็น
หลักสูตร : สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : สาธารณสุขศาสตร์
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์ วริยาวรรณ คำไทย
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : รองศาสตราจารย์ วราภรณ์ ศิริสว่าง

บทคัดย่อ


การศึกษาการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย ของประชาชนในตาบลกองก๋อย อาเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปริมาณ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย ตามแนวทางปัจจัย 4 และเพื่อเรียนรู้รูปแบบการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย ตามระบบแพทย์พื้นบ้านในชุมชน โดยมีกลุ่มตัวอย่างจานวน 25 คน วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติร้อยละ และบรรยายเชิงพรรณนาตามวัตถุประสงค์
กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุระหว่าง 50-60 ปี มีสถานภาพสมรสและยังอยู่ด้วยกัน การศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษา ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นส่วนใหญ่ มีรายได้ระหว่าง 6,001-9,000 บาท ต่อเดือน ส่วนมากใช้สิทธิ์ในการรักษาพยาบาลด้วยบัตรทอง ประวัติการเจ็บป่วยในรอบ 3 เดือนที่ผ่านมา ปรากฏว่าเป็นโรคปวดกล้ามเนื้อโครงสร้างกระดูก โรคไข้หวัด อุจจาระร่วง ผิวหนังอักเสบ ตามลาดับ บางคนเจ็บป่วย ถึง 2-3 โรค
การศึกษาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วยของประชาชนตามแนวทางปัจจัย 4 พบว่าปัจจัยที่ 1 พฤติกรรมด้านที่อยู่อาศัยในอดีต นิยมให้ผู้ป่วยนอนในห้องนอนซึ่งมีเตาไฟอยู่กลางห้อง แต่ปัจจุบันนิยมการพักผ่อนในที่โล่ง ชานบ้านหรือที่ชาวบ้านเรียกว่าเติ๋นบ้าน ปัจจัยที่ 2 พฤติกรรมด้านเครื่องนุ่งห่ม ในการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย ได้มีการปลูกฝัง-สอนรุ่นต่อรุ่น ในการทาร่างกายให้อบอุ่น ใส่เสื้อผ้าให้มิดชิด ปัจจัยที่ 3 พฤติกรรมด้านอาหารที่คนในชุมชนนิยมรับประทานในขณะเจ็บป่วยคือการต้มข้าวหรือข้าวต้ม และแกงกะโพ๊ะหรือแกงข้าวเบือ เป็นอาหารในพื้นที่ เน้นรสจืด และปรุงสุกใหม่ ๆ ปัจจัยที่ 4 พฤติกรรมด้านการใช้ยารักษาโรคการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย เน้นการใช้สมุนไพรในท้องถิ่น ซึ่งนิยมปลูกไว้ในครัวเรือน ใช้เป็นทั้งเครื่องปรุงอาหารและยารักษาโรค
การศึกษา รูปแบบการดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วย ของประชาชนในตาบลกองก๋อย อาเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน กลุ่มตัวอย่างใช้วิธีการรักษาตนเองเบื้องต้นก่อนคือ ยากลางบ้านหรือการหายาสมุนไพรมารับประทานเอง โดยมีการสืบทอดความรู้กันมาจากรุ่นสู่รุ่นมีข้อห้าม (Taboo ) ในการกระทาบางอย่าง งดการบริโภคอาหารบางอย่าง (ของแสลง) ในขณะที่เจ็บป่วยเพื่อลดความรุนแรง และบรรเทาอาการของโรค หากไม่หายก็ไปหาหมอพื้นบ้าน เพื่อนายาฝนมารับประทาน หรือการใช้ระบบการแพทย์โหราศาสตร์ ที่นิยมคือการสปกหาสาเหตุการเจ็บป่วย แล้วใช้ระบบการแพทย์เหนือธรรมชาติมาแก้ ตามความเชื่อ ว่าเป็นสาเหตุของการเจ็บป่วย และมีการซื้อยามารับประทาน ปล่อยให้หายเองตามลาดับ ส่วนระบบการแพทย์แบบทฤษฎีธาตุนั้น มีความเชื่อว่าเกิดความไม่สมดุลในระบบธาตุ ในร่างกายทาให้เกิดการเจ็บป่วย แต่ประชาชนตาบลกองก๋อย มักจะดูแลสุขภาพตนเองเมื่อเจ็บป่วยที่เกิดจากอาการที่แสดง มากกว่าการดูแลรักษาในระบบธาตุ


ดาวน์โหลดเอกสาร