บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

Graduate School Chiang Mai Rajabhat University

การศึกษาปัญหาและแนวทางแก้ไขการผลิตศิลปหัตถกรรม ไม้แกะสลัก : กรณีศึกษาบ้านถวาย อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่


ผู้วิจัย : พระรักษ์ แปงจันทร์เขียว
หลักสูตร : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขา : การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์ถมรัตน์ นันทิทรรภ
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม : รองศาสตราจารย์สมหมาย เปรมจิตต์

บทคัดย่อ


การวิจัยเรื่อง การศึกษาปัญหาและแนวทางแก้ไขการผลิตศิลปหัตถกรรมไม้แกะสลัก :บ้านถวาย อาเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางแก้ไขการผลิตศิลปหัตถกรรมไม้แกะสลัก ในชุมชนบ้านถวาย อาเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่
ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้วิธีการสัมภาษณ์อย่างเป็นทางการแบบมีโครงสร้าง ซึ่งจัดทาไว้เป็นกรอบกว้าง ๆ โดยวิธีการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกประกอบกับการใช้การสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการ จากนั้นนาข้อมูลมาวิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์ของการวิจัยและนาเสนอโดยการบรรยาย ผลของการวิจัยสรุปได้ดังนี้
1. ข้อมูลพื้นฐานทั่วไป การผลิตศิลปหัตถกรรมไม้แกะสลักของบ้านถวายได้เจริญเติบโตเป็นแหล่งเศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวที่สาคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเจ้าของผู้ประกอบการและช่างทาไม้แกะสลักเป็นชาวบ้านในหมู่บ้านถวาย มีอายุเฉลี่ย 35 - 45 ปี มีการศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษา พนักงานขายของหน้าร้าน มีอายุเฉลี่ย 17 - 23 ปี มีการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลักบ้านถวายส่วนมากผลิตเองและขายเอง เป็นการทาในลักษณะภายในครอบครัว บริหารงานและจัดจาหน่ายเอง มีการเรียนรู้วิธีการแกะสลักจากสมาชิกในครอบครัวสู่ญาติพี่น้อง หรือบุคคลในหมู่บ้านถวายที่สนใจงานไม้แกะสลัก
2. ปัญหาด้านกระบวนการผลิต คือ การขาดแคลนวัตถุดิบหลัก ซึ่งได้แก่ไม้สัก ไม้ฉาฉา ไม้มะม่วง ไม้กระท้อน ฯลฯ ซึ่งเป็นไม้ที่หายาก และมีราคาแพง ทาให้มีวัตถุดิบป้อนเข้าโรงงานน้อยไม่เพียงพอกับความต้องการของลูกค้า การออกแบบผลิตภัณฑ์ยังมีรูปแบบไม่มากนัก ขาดความรู้ ความชานาญในการใช้เครื่องมือที่ทันสมัย การใช้สี การทาให้เป็นของเก่า การอบไม้ให้แห้ง และการขึ้นราคาของวัตถุดิบอื่น ๆ เช่น กาว สี แลกเกอร์
3. ปัญหาด้านการจัดการ ได้แก่ ผู้ประกอบธุรกิจร้านค้ายังขาดความรู้ในด้านการจัดการ และการบริหารงานให้มีประสิทธิภาพ ขาดบุคลากรที่มีฝีมือ มีความรู้ มีทักษะ และความชานาญในการผลิตงานไม้แกะสลักที่ประณีตสวยงาม ขาดแคลนแรงงานในช่วงฤดูทาการเกษตร พนักงานขายของหน้าร้านขาดความรู้ความสามารถในการใช้ภาษาอังกฤษสื่อสารกับลูกค้า นอกจากนี้ยังมีปัญหาในด้านการตลาดและการจัดจาหน่ายสินค้าที่ไม่มีการรวมกลุ่ม เพื่อกาหนดราคาสินค้าชนิดเดียวกัน ทาให้มีการขายตัดราคาสินค้ากันเอง
4. ปัญหาด้านการอนุรักษ์ สืบทอด และการเผยแพร่ พบว่าในปัจจุบันขาดการอนุรักษ์งานศิลปะไม้แกะสลัก ทาให้หมดสภาพไปตามกาลเวลา ในด้านการสืบทอด พบว่าปัจจุบันสมาชิกในครอบครัว และเยาวชนในหมู่บ้านส่วนใหญ่ไม่ค่อยให้ความสนใจที่จะเรียนรู้งานไม้แกะสลักเพราะมุ่งแต่การศึกษาอย่างเดียว เพื่อประกอบอาชีพอย่างอื่น สาหรับด้านการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ของงานศิลปหัตถกรรมไม้แกะสลัก พบว่า มีน้อยมากหรือแทบจะไม่มีเลย
5. แนวความคิดในการพัฒนาปรับปรุงแก้ไขปัญหาการผลิตศิลปหัตถกรรมไม้แกะสลักด้านกระบวนการผลิต ได้แก่ รัฐบาล หรือองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ ควรมีการจัดจาหน่ายไม้ให้เพียงพอต่อความต้องการ และอนุญาตให้นาตอไม้รากไม้ที่ถูกทิ้งอยู่ในป่ามาใช้ได้ ในด้านการผลิต ควรพัฒนารูปแบบของการผลิตให้หลากหลาย และควรนาเครื่องมือที่ทันสมัยมาใช้ด้านการจัดการ ได้แก่ ควรจัดตั้งชมรมผู้ประกอบการงานไม้แกะสลัก มีคณะกรรมการบริหารอย่างเป็นรูปธรรม มีการกาหนดคุณภาพและราคาสินค้า จัดโครงการอบรมเสริมความรู้ให้ผู้ประกอบการในด้านการบริหารการจัดการ และด้านภาษาต่างประเทศ
ด้านการอนุรักษ์ - เผยแพร่ ได้แก่ ควรมีการส่งเสริมให้เยาวชนในหมู่บ้านสนใจในงานไม้แกะสลัก งานตกแต่ง ทาสี หลังเลิกเรียนหรือในวันหยุด และร่วมกันจัดตั้งศูนย์พิพิธภัณฑ์งานไม้แกะสลัก เพื่อส่งเสริมให้เป็นแหล่งเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวที่สาคัญของประเทศ


ดาวน์โหลดเอกสาร